Wat is NRC Sudoku?
NRC Sudoku is sudoku met vier extra blokken. Vul het 9×9-raster zo in dat elke rij, elke kolom en elk 3×3-blok 1 tot en met 9 precies één keer bevat — en ook de vier getinte vensters, 3×3-vierkanten die vanuit elke hoek één vakje naar binnen liggen.
- De vensters liggen op rij 2–4 en 6–8, gekruist met kolom 2–4 en 6–8.
- Elk venster overspant vier blokken, en geen twee vensters raken elkaar.
- Dat maakt 31 groepen die elk 1 tot en met 9 moeten bevatten, tegen 27 in gewone sudoku.
Dezelfde puzzel verschijnt ook als Hyper Sudoku en als Windoku, en onze pagina Hyper Sudoku speelt hem ook en loopt de twee vensterzetten door op een echte puzzel: een cijfer dat een venster plaatst, en een venster dat een cijfer tot één rij beperkt. Deze pagina gaat over de naam, en over wat de vier vensters afdwingen zonder het te zeggen.
De Nederlandse puzzelmaker Peter Ritmeester bedacht de variant, met zijn vier extra grijze blokken, in 2005 en bood hem aan bij NRC Handelsblad, waar op zaterdag 8 oktober 2005 de eerste zaterdagsudoku verscheen. Toen hij en Will Shortz datzelfde jaar een boek met sudokuvarianten maakten, moesten ze een Engelse naam voor „de NRC-variant” bedenken: Ritmeester kwam met Sudoku Extra, Shortz met Hyper Sudoku, en het werd Hyper Sudoku. In Nederland hield de puzzel de naam van de krant.
Wat dwingen de vensters af?
Het grootste deel van de informatie op een moeilijke puzzel. Houd dezelfde gegeven cijfers maar negeer de vensters, en een puzzel heeft meestal niet meer één oplossing: 55% van onze Makkelijk-puzzels had er meer dan één, net als elke Middel-puzzel op één na en elke Moeilijk- en Expert-puzzel. Haal in plaats daarvan de vensters uit onze oplosser, en hij loopt vast op 22 van 40 Makkelijk-puzzels en op elke Middel-puzzel.
Ze dwingen ook groepen af die geen regel noemt. Neem rij 2 tot en met 4: samen bevatten ze elk cijfer drie keer. De twee vensters in die rijen bevatten elk cijfer ieder één keer, samen dus twee keer. Dan blijft elk cijfer precies één keer over voor de rest van die drie rijen — de negen vakjes in kolom 1, 5 en 9. Die negen gedragen zich als een tiende blok:
Dezelfde telling werkt voor rij 6 tot en met 8 en, een kwartslag gedraaid, voor kolom 2 tot en met 4 en 6 tot en met 8; dat geeft vier zulke groepen. Wat er over is van rij 1, 5 en 9 — de vier hoeken, het middelste vakje van elke rand en het midden — vormt een vijfde. Een NRC-raster heeft dus 36 groepen die 1 tot en met 9 bevatten, niet 31. De vijf extra noemen we verborgen regio’s. De pagina tint ze niet, dus je moet onthouden waar ze liggen.
Hoe gebruik je een verborgen regio?
Zoals je een blok gebruikt: zoek waar een cijfer er nog in kan. De gegeven cijfers die dat beslissen komen uit het hele raster, via rijen, kolommen, blokken en vensters, en daarom zie je de zet makkelijk over het hoofd:
Dat is een hidden single, en op deze pagina is het geen zeldzame. Op het eerste gezicht, voordat er iets is ingevuld, bood een verborgen regio minstens één single die niets anders op de puzzel gaf bij 37 van onze 40 Makkelijk-puzzels, 26 van 40 Moeilijk-puzzels en 19 van 40 Expert-puzzels.
Waren de puzzels op deze pagina eerlijk?
Ja, maar lange tijd waren ze traag. Al vóór de herschrijving haalde de generator een cijfer alleen weg als een volledige zoektocht bewees dat de puzzel nog één oplossing had, dus elke puzzel heeft er altijd precies één gehad. Het probleem was die zoektocht: hij probeerde alle negen cijfers in elk leeg vakje, en gemeten op de identieke generator van Hyper Sudoku duurde het afhankelijk van het niveau een mediaan van 1,6 tot 16 seconden voordat een puzzel verscheen, en tot 30, terwijl de pagina al die tijd bevroren was.
De reparatie in september 2026, samen met Hyper Sudoku, bracht dat terug tot een paar milliseconden. De zoektocht stopt nu na 4.000 stappen, en een cijfer dat hij in die tijd niet kan beslissen blijft staan, dus de grens kan er alleen voor zorgen dat een gegeven cijfer blijft staan, nooit dat er een te veel verdwijnt.
Waarin verschillen de vier niveaus?
Door het aantal gegeven cijfers, dat de generator precies haalt: 38, 30, 25 en 21. We haalden 40 nieuwe puzzels per niveau door een oplosser die we de technieken een voor een gaven, met de verborgen regio’s en zonder:
| Niveau | Gegeven cijfers | Alleen singles lossen het op | Met de verborgen regio’s | Buiten onze oplosser |
|---|---|---|---|---|
| Makkelijk | 38 | 100% | 100% | 0% |
| Middel | 30 | 100% | 100% | 0% |
| Moeilijk | 25 | 80% | 88% | 8% |
| Expert | 21 | 30% | 50% | 43% |
40 puzzels per niveau uit de generator van deze pagina, vaste seed; aandelen afgerond. „Met de verborgen regio’s” betekent alleen singles, met de vijf verborgen regio’s als groepen meegeteld. De oplosser kent singles, Locked Candidates, naked pairs en triples en de X-Wing; kent hij ook de verborgen regio’s, dan lost hij drie Expert-puzzels meer op en blijft 35% buiten zijn bereik.
De verborgen regio’s tellen het meest waar de puzzel het moeilijkst is. Op Makkelijk en Middel lossen singles elke puzzel hoe dan ook op. Op Moeilijk tillen ze singles van 32 van onze 40 puzzels naar 35, en op Expert van 12 naar 20. Elke puzzel, op elk niveau, heeft nog steeds precies één oplossing; „buiten onze oplosser” betekent dat er een techniek nodig is die de oplosser niet kent, niet dat je moet gokken.
Een cijfer verdwijnt alleen uit het raster zolang een zoektocht bewijst dat de puzzel nog één oplossing heeft. We hebben 160 nieuwe puzzels nageteld met een aparte teller die we daarvoor schreven: elke puzzel had precies één oplossing, en elk niveau haalde zijn aantal gegeven cijfers precies.
Welk niveau moet je spelen?
Begin op Makkelijk als vensters nieuw voor je zijn. Singles lossen elke Makkelijk- en Middel-puzzel op, en bijna elke Makkelijk-puzzel heeft op het eerste gezicht al een single uit een verborgen regio klaarliggen, dus daar raak je het best gewend aan die vijf extra groepen. De pagina opent op Middel.
Op Moeilijk zijn singles niet meer genoeg: 8 van onze 40 Moeilijk-puzzels hadden meer nodig, 3 daarvan meer dan onze oplosser kent. Expert is voor wie paren, triples en meer beheerst: zelfs met de verborgen regio’s had een derde van onze Expert-puzzels iets nodig wat onze oplosser niet heeft.
Een oplosvolgorde die hier werkt
- Bekijk eerst de vensters. Ze zijn getint, en een cijfer in een venster sluit zichzelf in één keer uit in een rij, een kolom, een blok en een venster.
- Dan de verborgen regio’s. Kolom 1, 5 en 9 over rij 2–4, en nog eens over rij 6–8; rij 1, 5 en 9 over kolom 2–4, en nog eens over kolom 6–8; en de negen vakjes waar rij 1, 5 en 9 kolom 1, 5 en 9 kruisen.
- Loop één cijfer tegelijk langs. Kies een vakje met dat cijfer en elke kopie ervan licht op, zodat je in één oogopslag ziet welke rijen, kolommen, blokken en vensters het nog nodig hebben.
- Gebruik de overlappingen. Een venster deelt vakjes met vier blokken. Kan een blok een cijfer alleen kwijt in de vakjes die het met een venster deelt, dan kan de rest van dat venster het niet hebben, en andersom werkt het net zo: Locked Candidates, met een venster als een van de twee groepen.
- Controleer een verrassende zet. Met 36 groepen in het spel is een verrassing vaker een vergissing dan een slim patroon.
Wat doen de knoppen?
Kies een vakje, dan een cijfer; de pagina opent op Middel. Een gekozen vakje licht zijn rij, zijn kolom, zijn blok en, als het er een heeft, zijn venster op, en een fout cijfer wordt gemarkeerd zodra het erin staat. Onder het raster:
- Notities zet de potloodnotities aan en uit. Een juist cijfer wist zichzelf uit de notities van zijn rij, zijn kolom, zijn blok en zijn venster; een fout cijfer laat de notities van de andere vakjes met rust.
- Wissen maakt het gekozen vakje leeg, en twee keer hetzelfde cijfer indrukken doet hetzelfde.
- Ongedaan neemt de laatste wijziging aan een vakje terug, maar niet de notities die een juist cijfer elders heeft gewist, en niet de foutenteller.
- Hint vult één vakje met zijn oplossing, willekeurig gekozen en niet het vakje dat je als volgende zou kunnen afleiden.
- Oplossen vraagt eerst, vult dan het raster en zet de klok stil.
- Nieuw Spel deelt een nieuwe puzzel uit op het niveau waarop je zit; de niveauknoppen delen er een uit op het hunne.
Op het toetsenbord: 1–9, de pijltjestoetsen, Backspace of Delete en Ctrl+Z. De puzzel wordt na elke zet in deze browser opgeslagen, dus hij wacht op je als je terugkomt.
Waar je daarna heen kunt
X Sudoku voegt de twee lange diagonalen toe in plaats van vensters, en Jigsaw Sudoku vervangt de blokken helemaal.